Hoe ervaart de veiligheidskundige ISO 45001, ISO 14001 en ISO 9001 in de praktijk?

Wat ervaren veiligheidskundigen met de nieuwe normen ISO 9001:2015 en ISO 14001:2015 en de in ontwikkeling zijnde ISO 45001? Een kleine bevraging bij een 30-tal veiligheidskundigen geeft de volgende bevindingen.

170906-rubber-ball-540x222

Probleem bij transitie naar nieuwe normen: ervaringen van veiligheidskundigen

Als belangrijkste probleem bij de invoering van een veiligheidsmanagementsysteem wordt een gebrek aan kennis vermeld. Kennis over de inhoud van een veiligheidsmanagementsysteem en de nieuwe normen wordt het meest aangegeven als iets dat beter kan. Dit tekort aan kennis over de nieuwe normen wordt ook zo ervaren bij de externe adviseurs. 

Tevens is er voor de veiligheidskundige vaak een gebrek aan tijd om de nieuwe evoluties in de managementsysteemnormen door te nemen en wordt de lat steeds hoger gelegd. 

De nieuwe managementsysteemnormen vragen een nieuwe ‘mindset’ van de organisatie, maar ook van de veiligheidskundige. De vaakst voorkomende elementen zijn ‘een nieuwe veiligheidscultuur in het veiligheidsmanagementsysteem’, ‘een andere kijk op arbo’, ‘een meer strategische en minder operationele focus’, ‘een contextbenadering inclusief het welzijn bij medewerkers onder gezag’, enz. Eén veiligheidskundige verwoordde het cultuurverschil met een verschillende benadering tussen het moederbedrijf gevestigd in Singapore en de organisatie in Nederland.

De integratie van het veiligheidsmanagementsysteem in de organisatie en in het kwaliteit- en milieumanagementsysteem, wordt ook ervaren als een probleem. Dit wordt teruggevonden in statements  zoals ‘onvoldoende draagvlak in de organisatie’, ‘onvoldoende betrokkenheid door de hiërarchische lijn’, ‘onvoldoende motivatie’, ‘weinig planmatige aanpak van het transformatieproces naar de nieuwe normen’, enz. Daarbij wordt aangegeven dat het verschil in maturiteit bij kwaliteit-, veiligheid- en milieumanagementsysteem moeilijkheden kan geven bij integratie. Ook een verschillende aanpak bij de kwaliteits-, arbo- en milieudienst kan worden ervaren als probleem bij de invoering van de nieuwe normen in de organisatie.  Dikwijls ervaren veiligheidskundigen dat de kennis over de nieuwe managementsysteemnormen te veel is geconcentreerd in één afdeling, vaak de kwaliteitsdienst. Er werd ook aangegeven dat er dikwijls geen of onvoldoende kennis is over het verschil tussen (veiligheids)indicatoren en klanteneisen. Toch blijkt de integratie ook een opportuniteit om te leren van de verschillende aspecten van kwaliteit en milieu.

Veiligheidskundigen ervaren veel voordelen bij een geïntegreerd managementsysteem waarbij arbo, kwaliteit en milieu in zijn geheel – holistisch – wordt bekeken. Dergelijke aanpak geeft minder belasting voor de organisatie en er zijn sowieso al veel ‘linken tussen arbo, milieu en kwaliteit’. Als nadeel van een geïntegreerd managementsysteem wordt dikwijls een vermindering van focus op arbo verwacht. Ook wordt dikwijls een verschillende aanpak ervaren bij de kwaliteits-, arbo- en milieudienst.

Problemen bij nieuwe normen ISO 9001:2015, ISO 14001:2015 en de in ontwikkeling zijnde ISO 45001

1.  Onvoldoende middelen: gebrek aan tijd om de nieuwe normen grondig te bespreken

2.  Onwetendheid over de inhoud van de nieuwe norm ISO 45001 - Tekort aan kennis

3.  Niet steeds voldoende draagvlak bij de invoering van de nieuwe normen op gebied van kwaliteit, arbo en milieu - Onvoldoende ownership: wie doet wat wanneer? 

4.  De nieuwe managementsysteemnormen vragen een nieuwe ‘mindset’, een nieuwe veiligheidscultuur (een andere kijk op welzijn, meer strategische en minder operationeel)

5.  Veiligheidskundigen ervaren veel voordelen om te komen tot een geïntegreerd managementsysteem

6.  Weerstand in de organisatie: niet komen tot afspraken, onvoldoende medewerking in de verschillende bedrijfsonderdelen. Afspraken tussen de verschillende afdelingen worden niet of onvoldoende nageleefd.

7.  Verschillende maturiteit bij kwaliteit-, arbo- en milieumanagementsysteem 

8.  Verschillende aanpak bij de kwaliteits-, arbo- en milieudienst - Geen kennis over het verschil tussen (veiligheids)indicatoren en klanteneisen 

9.  De veiligheidskundige en arbodienst werden niet steeds betrokken bij de transitie naar ISO 14001:2015

10. Gebrek aan visie over arbeidsomstandigheden bij ‘werknemers onder gezag’ zoals bij aannemersen/of uitzendkrachten: hoe ver moeten we hierin gaan? 

Wat kunnen we hieruit leren?

Kennis over de nieuwe (veiligheids)managementsysteemnormen en middelen – speciaal tijd – om te komen tot de transitie naar de nieuwe (veiligheids)managementsysteemnormen zijn de belangrijkste probleempunten voor een veiligheidskundige (punt 1 en punt 2 hierboven).  De andere probleempunten staan verder volgens orde van belangrijkheid. De kennis over de nieuwe managementsysteemnormen wordt ervaren als te veel geconcentreerd binnen één afdeling. Ook kan worden vastgesteld dat de wijziging in de managementsysteemnormen over leiderschap niet of weinig wordt aanzien als problematisch.

Elementen die relevant zijn maar niet werden vermeld zijn het aanpassen van procedures en instructies , de opleiding van de interne auditoren  en de procesbenadering eigen aan het veiligheidsmanagementsysteem

Ook de risicobenadering wordt niet ervaren als problematisch, gezien de specifieke deskundigheid op gebied van risico-analyse en –evaluatie.

Inzicht in de context en inzicht in de belanghebbenden

De organisatie moet inzicht hebben in ontwikkelingen binnen en buiten de organisatie die relevant zijn voor het veiligheidsmanagementsysteem. Ook moet de organisatie inzicht hebben in de noden en verwachtingen van de belanghebbenden op gebied van arbeidsomstandigheden. Onder belanghebbenden verstaan we voornamelijk de eigen werknemers, maar ook de werknemers van aannemers, de leveranciers en klanten op gebied van arbo. Denk maar aan leveranciers van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s), machines of gevaarlijke stoffen. Ook klanten hebben specifieke wensen. De noden en verwachtingen evolueren in de tijd. De organisatie dient deze context en noden en verwachtingen van stakeholders te kennen.

 

Bron: Jan Dillen / senTRAL